Recent Posts

Pages: 1 [2] 3
11
Op-Ed: www.sophanseng.info

បានឃើញបទសំភាសន៍រវាងលោកសាយ សាវុធ និងទូរទស្សន៍ប៉ុស្តិ៏CNC ធ្វើអោយខ្ញុំនឹកដល់ កង្វះខាតរបស់កម្ពុជាចំពោះកម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍ប្រសិទ្ធិភាពជាមេដឹកនាំ។ អ្វីដែលខ្ញុំបានសង្កេត ឃើញកន្លងមក សាលារៀននិងកម្មវិធីបង្រៀនមិនបានផ្តោតទៅលើការអភិវឌ្ឍន៍កូនសិស្ស អោយក្លាយទៅជាមេដឹកនាំនាពេលអនាគតឡើយ។ លោក-អ្នកគ្រូខ្វះខាតចំណេះដឹងក្នុងការ ធ្វើខ្លួនឯងជាគំរូនៃភាពជាអ្នកដឹកនាំដល់កូនសិស្ស ហើយចំណេះដឹងផ្នែកទ្រឹស្តីក៏ដូចជាវិធី សាស្រ្តបង្រៀន គឺមានលក្ខណះមិនអំណោយផលឡើយដល់ការអភិវឌ្ឍន៍ខ្លួនឯងរបស់សិស្ស ដើម្បីបានជាជន្ទល់ជាតិនាពេលអនាគតឡើយ។

បទសំភាសន៍ពិតជាផ្តល់អត្ថន័យសំខាន់ទៅលើសង្គមគ្រួសារដែលជាថ្នាលដំបូងគេបណ្តុះ គ្រាប់ពូជប្រសិទ្ធិភាពជាមេដឹកនាំ។ តាមសុភាសិតខ្មែរ ឳពុក-ម្តាយ គឺជាគ្រូទី១ លោកគ្រូ-អ្នក គ្រូគឺជាគ្រូទី២ ហើយមិត្តភក្តិគឺជាគ្រូទី៣។ តែសព្វថ្ងៃអ្វីៗគឺប្តូរផ្លាស់អស់ហើយ។ ឳពុក-ម្តាយ អាចនៅជាគ្រូទី១ តែសារពត៌មានតាមរយះទូរស័ព្ទ វិទ្យុ ទូរទស្សន៍ អិនតើនិត និងនិន្នាការ សម្ភារៈនិយមជាដើមអាចជាគ្រូទី២ ហើយសាលារៀនអាចជាគ្រូជាទី៣ ឬក៏អាចគ្មានន័យ ក៏ថាបាន។

ដោយសរុប ក្រសួងអប់រំត្រូវតែបញ្ជ្រាបប្រសិទ្ធិភាពជាមេដឹកនាំជាមេរៀនសំខាន់មួយទៅក្នុង កម្មវិធីជាតិ សារពត៌មានត្រូវតែបណ្តុះគំនិតប្រសិទ្ធិភាពជាមេដឹកនាំអោយបានគ្រប់វិនាទី ស្ថាប័នឯករាជ្រដែលផ្តល់គុណភាពអប់រំផ្នែកការអភិវឌ្ឍន៍ប្រសិទ្ធិភាពឬបណ្តុះភាពជាមេដឹកនាំត្រូវតែបង្កើតដើម្បីគុណភាពទីផ្សាធនធានមនុស្សសំរាប់អ្នកដែលចង់ចូលប្រលូកទៅក្នុងទីផ្សា ផ្សេងៗមានដូចជានយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច សង្គម អប់រំ សង្គមស៊ីវិល សហគ្រាសធុនតូច-កណ្តាល-ធំ ភាពជាឳពុក-ម្តាយគំរូ គរុកោសល្យគ្រូ គរុកោសល្យមេភូមិ-មេឃុំ-ចៅសង្កាត់- មេស្រុក-ចៅហ្វាយខេត្ត-មន្រ្តីគ្រប់ក្រសួង-សមាជិកសភា-រដ្ឋមន្រ្តី-នាយករដ្ឋមន្រ្តី និង មេដឹកនាំសហគមន៍មានព្រះសង្ឃជាដើម។

សូមតាមដានបទសម្ភាសន៍ខាងក្រោម។

 
<iframe width="640" height="480" src="https://www.youtube.com/embed/QkLyt9yyGpo" frameborder="0" allowfullscreen></iframe>


<iframe width="640" height="480" src="https://www.youtube.com/embed/jjgIWNGw1sQ" frameborder="0" allowfullscreen></iframe>
12
Panca Sila or Five Precepts for Nation Development
Posted on March 19, 2013

Buddha promoted middle path for the attainment of Enlightenment. Worldly speaking, it is a middle path for social, political and economic development. In the past, the world experienced extremism in its political development such as so-called divine monarchic absolutism or secular authoritarianism. New moderate political system is liberal democracy in which it is believed to evolving from past stigma and intractable conflicts. This system is considered hybridizing or blending for the success of human endeavor.

Panca Sila or Five Precepts for Nation Development

In general, Cambodian people will be aware of Panca Sila or Five Precepts in their daily livelihood, but their understanding and practicing of these precepts are somehow skeptical.

Five Precepts are considered fundamental moral value of all beings. The Buddha himself accepted that no one created these precepts; they have naturally existed within this universe. Every Buddha in this universe will value these Five Precepts as basic need for social security and well being of mankind.

In modern world, Five Precepts have interpreted into human rights, social norm of moral value, political substance for fairness, and sustainable development.

Further to above interpretation, the first precept of avoiding harming and killing of other beings preliminarily coincided with the Universal Declaration of Human Rights of the United Nations. While this declaration has been used by many civilized countries for the fairness of social, political and economic development, the private corporations have also adopted human rights to treat their employees in a durable manner. For instance, the employees are entitled to receive parental or maternity leave, vacation pay, sick leave and other various benefits.

From the first to fifth precept, they are the best premises to handling with all types of abuses including physical, financial, sexual, verbal and emotional abuses. For instance, by observing the first precept to avoid harming and killing, one can cope with their action of physical abuses; by observing second precept of avoiding from stealing, one can cope with their action of financial abuses; by observing the third precept of abstaining from sexual misconduct, one can cope with their behavior of sexual abuses; by observing fourth precept of abstaining from telling lie and cheating, one can cope with their behavior of verbal abuses; and by observing the fifth precept of abstaining from addicting to drugs and alcohol, one can cope with their behavior of mental abuses.


Five Precepts have played important role on bonding Cambodian people within a moral value of shame to all types of wrong deed. But this shame is not enough as the enforcement of the rule of law must be also in place. In developed countries, shame to wrong deed has been developed in the meantime of law enforcement and punishment to all wrong doers regardless of their social status, political bureaucrats or other hierarchies. Thus, their social capital is rich of trust and mutual respect.

Modern popular development of political system of liberal democracy and equitable political economy, Five Precepts are comparable to five pillars of this nation-house. Coverage on both traditional norm and modern legal apparatus, these supplemental human rights precepts ably empower bureaucrats to duly implement their tasks. Hence, the whole society can experience fairness and satisfactoriness of daily living standard.

In term of economic development, the Five Precepts are considered the last resort for sustainable development. The love of nature and animals is actually stemmed from the undertaking of the first precept. Skeptics would ask how nation could develop its economy if the first precept prohibits from killing animals which are part of the meat consuming in a country. Of course, at those developed countries, all types of animal slaughtering mechanism must be closely monitored and approved by the local animal rights organization to operate such slaughtering within a lawful procedures. Kids are educated to love nature and animals. Their major behavioral patterns are derived from the Five Precepts.

Buddha promoted middle path for the attainment of Enlightenment. Worldly speaking, it is a middle path for social, political and economic development. In the past, the world experienced extremism in its political development such as so-called divine monarchic absolutism or secular authoritarianism. New moderate political system is liberal democracy in which it is believed to evolving from past stigma and intractable conflicts. This system is considered hybridizing or blending for the success of human endeavor.

Five Precepts must be the Five Pillars for Cambodia nation to develop in all fields. Cambodia has been suffered by the pursuit of political extremism. She must regress back to utilize five precepts as the existing social norm along with the strengthening the rule of law to ensure fairness and political subjectivity.


By Sophan Seng

Co-Admin of Cambodian Academic Network (CAN)

President of Khmer Youth Association of Alberta
13
Ritual in Buddhism and Its Emergent Issues

An email of CAN and Campro member questioning on the daily Dana or charity in Cambodia has drawn attention members a lot to further explore this social recurring puzzling question. Initial question falls upon his field research and observation over Tver Bon or Making Merit by Cambodian people. It has not been consistent with the well-being and living standard of those religious people at all while those poor donors have will to donate huge amount of materials rather than use those material for the demand of their daily living. The question possibly falls upon what term Tver Bon's equivalency to the English one ie ceremony, making merit or ritual etc? Why many Cambodian people can afford to donate and prepare luxurious rituals to dedicate to their dead relatives or parents more than plan to inject those money to the present daily living or make their living standard well off? Does the belief in next life overturn this life in term of making merit?

As a member of both CAN and Campro, and as my primary research interest is Cambodian Buddhism, Cambodian leadership and culture; I wish to take this opportunity to elaborate to the best of my ability.

I will not try to answer those questions substantially but I will pick up some important agenda on the core value of Buddhism and the way of practices that Cambodian Buddhists should do.

Is ritual important in Buddhism?
In general, Buddhism is composed of five fundamental pillars:

1. សាសតា Founder or Saasadaa  which refers to Lord Buddha or the term means Enlightened One or Awaken One

2. សាសនធម៌ The teaching or Dhamma or Saasanathir which refers to His teaching totaling of 840,000 chapters comprising of 110 books within Cambodian Tripitaka version.

3. សាសនសាវក The monk community or Sangha or Saasana Saavaka which refers to four different types of followers such as Bhikkhu monk, Bhikkunii monk, lay man or Upaasaka, and lay woman or Upaasikaa

4. សាសនពិធី The rituals or Saasana Pithii which refers to rites, ceremonies, function, celebration, commemoration, charity, volunteering, worshiping and other activities to accumulate merits

5. សាសនស្ថាន The sacred places or pilgrimages or Saasanasathaan which refers to holy places of Buddhism such as Birthplace, Stupa for Relics, Bodhi tree, temples and other sanctuaries.


By mentioning above five fundamental pillars, ritual is important in Buddhism.
 
What are those rituals?
In general, we can distinguish rituals into two types:

1. បុណ្យព្រះពុទ្ធសាសនាបរិសុទ្ធ Pure Buddhist rituals which refer to any ceremonies are conducted to honor Buddha, Dhamma and Sangha. Those activities are including daily worshiping or chanting, Vishaka Bochea day, Magha Bochea day, Asalaha Bochea day, Buddhist Lent, Buddhist out of Lent, Kathina, ordination etc.

2. បុណ្យព្រះពុទ្ធសាសនាប្រពៃណីយ៍ Traditional Buddhist rituals which refer to any ceremonies are conducted to get along with tradition, culture and local belief. Those activities are including Khmer New Year, Bon Pchum Ben or Ancestor Festival, Bon Pachai Boun or four necessities offering, Bon Teakenaanupatean or Offering for the Death, wedding, funeral, gratefulness or longevity parita chanting etc.

Beside these, there are many merit making or social activities such as volunteering, charity to the poor and destitutes, the engaging in protecting environment, the engaging in treatment of the HIV/AIDS population, or the engagement in the guarding on those peaceful rallies etc.

Pressing Issues
Political Scientist Jean-Jacques Rousseau said in his book on "Social Contract" that political leadership is the distribution between "leaders" and "followers". Leaders can shape and change attitude of followers; and followers can shape and change capacity building of the leaders. The interaction of these two contracts has evolved in accordance to culture, geography, political climate and norms etc.

Cambodia has been known for her history of great Angkor civilization and the renewal of this pride has been strongly embedded within Cambodian mindset. Among other means to legitimate power and the effective communication of the political contract is the charity activities.

Rousseau pointed that the leaders can apply all his capacity to utilize the existing pattern of culture and belief to infuse their power. It is the comprehension of the leaders to know their followers very well in order to lead them. If leaders don't know the mindset of their followers, the interaction and power communication will vanish spontaneously. Thus, Rousseau encouraged legislators to draft and amend the neutral laws to mediate and neutralize any types of power abusing by the leaders.
Buddha's principle teaching is not different from Rousseau's. All rituals are encouraged to cultivate all good, to give up all evils and to cleanse one own's mind. Any rituals which are not supportive to the practice of the Dhamma were dismissed by the Buddha. Buddha dismissed Bhikkhu monks who have conducted rituals such as charming spell, good luck writing, palm reading, tattooing, fortune telling, water sprinkling and others in which He addressed that Bhikkhu monks are highly revered and if any Bhikkhu monks conducted such rituals, it is comparing like lowering themselves down to the lowest level and they are running a business which is not the duty of the Sangha.

In my book "Political Leadership: Which Way Cambodian Leaders Should Choose to Pursue?" (it will be for the public soon) has thoroughly elaborated on the way Charity in Buddhism for Cambodian people should be undertaken. The premises that all leaders and followers must be mindful to practice in accordance to the Buddha's teaching are:
1. ទាយក Giver (Daayaka/Daayikaa) must be in good stand of morals, pure mind and courteous.
2. បដិឃាហកៈ Receiver (Padikhaahaka) must be in good stand of discipline (Vinaya), pure mind and behaviour.
3. ទេយ្យទាន Material (Teyavattu) must be in good stand of right livelihood, pure and unconditional.

Merit and sin in Buddhism cannot be traded off or interchangeable. If one stole and killed, one cannot expect to make merits in order to redeem sins at all.
14
នាគនៅក្នុងសង្គមខ្មែរ (ដោយបណ្ឌិត ចិន្ត ច័ន្ទរតនា បុរាណវិទូ និងអ្នកប្រវត្តិសិល្បៈ, ប្រធានមូលនិធិកេរដំណែលខ្មែរ)

នាគ គឺជារូបសត្វម្យ៉ាងមានទ្រង់ទ្រាយស្រដៀងនឹងសត្វពស់ តែមានរូបរាងប្លែកជាងសត្វពស់។ តាមគំនូរ និងចម្លាក់ខ្លះ នាគមានក្បាល១ ក្បាល៣ ក្បាល៥ ក្បាល៧ ក្បាល៩ក៏មាន ជួនកាលទៀតមានរូបរាងយ៉ាងចម្លែក ទាំងភ្នែក មុខមាត់ ស្រកា ជួនក៏មានជើងទៀតផង។ ខ្មែរជឿថា នាគជាសត្វមានអានុភាព និងឫទ្ធានុភាព ហើយអាចកាឡាខ្លួនជាមនុស្ស ឬពាក់កណ្តាលមនុស្សក៏បាន។អស់ រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំមកហើយ ដែលមានមនុស្សជាច្រើនស្វែងរក ក៏ដូចជាបង្ហាញពីរូបរាងពិតប្រាកដរបស់សត្វនាគ តែទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏មិនទាន់មានអំណះអំណាងណាមួយពីរូបរាងរបស់សត្វដែលប្រកបដោយ មហិទ្ធិឫទ្ធិនេះឱ្យបានជាក់ច្បាស់នៅឡើយទេ។ ប៉ុន្តែ នៅក្នុងគំនិតរបស់មនុស្សភាគច្រើននៅតែជឿជាក់ថាសត្វដ៏អស្ចារ្យ នេះ នៅមានជីវិតនៅលើផែនដីនៅឡើយ ដែលជួនកាលអាចទៅជ្រកនៅទីអាថ៌កំបាំងមួយពីភ្នែករបស់អ្នកដទៃ ហើយនឹងផុសចេញនៅថ្ងៃណាមួយមិនខាន។នាគ និងកំណើតខ្មែរតាម រយៈរឿងព្រេងដែលនិទានតៗគ្នា ដែលនិយាយអំពីដើមកំណើតខ្មែរនៅលើដីសុវណ្ណភូមិ ប្រជាជនខ្មែរភាគច្រើនយល់ថា ពួកគេមានខ្សែស្រឡាយពីព្រះនាងនាគជាបុត្រីស្តេចភុជង្គនាគ និងបុរសជាមនុស្សលោកម្នាក់ឈ្មោះថាព្រះថោង ដែលរស់នៅលើទឹកដីគោកធ្លក រហូតបង្កើតបានជាប្រទេសមួយហៅថា កម្ពុជទេស ឬប្រទេសកម្ពុជាសព្វថ្ងៃនេះ។ ម្យ៉ាងវិញទៀតរឿងនិទាននេះក៏ត្រូវកត់បញ្ចូលទៅក្នុងកំណត់ត្រា របស់លោកកាងតៃ(Kang T’ai) ដែលជាបេសកជនជាតិចិនមកស្រុកខ្មែរតាំងពីសតវត្សរ៍ទី៣ផងដែរ។

និមិត្តរូបនៃនាគ
បើ និយាយចំពោះប្រជារាស្រ្តខ្មែរវិញ នាគមានអត្ថន័យខ្ពង់ខ្ពស់ណាស់ ព្រោះជានិច្ចកាលខ្មែរតែងគោរពបូជាដល់សត្វនេះ។ គេយល់ថា នាគគឺជានិមិត្តរូបនៃភាពត្រជាក់ត្រជុំ ជាស្ពានចម្លងពីឋានមនុស្សទៅឋានទេវតា និងជានិមិត្តរូបនៃការការពារ និងថែរក្សាសម្បតិ្តប្រកបដោយមហិទ្ធិឫទ្ធិ ហើយការការពារនោះកាន់តែស័ក្តិសិទ្ធិចំពោះសត្រូវដែលមើលមិនឃើញ ដែលព្យាយាមបៀតបៀនដោយអំពើធ្មប់ ឬចំពោះខ្មោច ព្រាយបិសាចដែលប៉ុនប៉ងយាយី។ នៅក្នុងស្ថានភាពដែលលំបាកទន់ខ្សោយ ឬក៏ត្រូវគេឈ្លានពាននោះ ប្រជារាស្រ្តខ្មែរជឿជាក់ថានឹងមានពេលណាមួយ នាគនឹងផុសឡើងនៅលើទឹកដីកម្ពុជា ហើយជួយឱ្យទឹកដីនេះប្រកបដោយភាពសម្បូរសប្បាយ និងកម្ចាត់អស់សត្រូវទាំងពួង ដ្បិតពួកគេមានខ្សែស្រឡាយនឹងសត្វនាគ ម្លោះហើយទើបសត្វនាគមិនចាកឆ្ងាយចោលទឹកដី និងកូនចៅរបស់ខ្លួនឡើយ។ បើពិនិត្យទៅលើសំណង់សាសនា សំណង់សាធារណៈផ្សេងៗទៀតដូចជា ប្រាសាទ ព្រះវិហារ ជាដើម នៅតាមដំបូល ជញ្ជាំង ឬសសរជាដើម គេតែងឆ្លាក់រូបនាគនៅក្នុងបំណងដើម្បីជួយការពារនូវមរតក ទ្រព្យសម្បតិ្ត ឬការពារទីឋានដ៏ពិសិដ្ឋទាំងនោះ ពីមនុស្សអាក្រក់ ឬសភាវៈអាក្រក់ដែលមកបៀតបៀន។ ចំណែកឯនាគដែលគេឆ្លាក់លម្អនៅតាមបង្កាន់ដៃ ក្បាលស្ពាន ឬនៅតាមផ្លូវដើរមួយចំនួនផ្សេងទៀតនោះ ក៏តំណាងឱ្យការការពារ និងការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងរវាងឋានមនុស្ស និងទេវលោកដែលជាឋានសុខដែលមនុស្សគ្រប់រូបតែងតែប៉ងប្រាថ្នា។ ចំណែកឯសម្ភារៈប្រើប្រាស់ និងគ្រឿងតុបតែងលម្អខ្លួនទាំងឡាយ ដែលមានឆ្លាក់រូបនាគ ដោយពួកគេមានជំនឿថាធ្វើឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់កាន់តែមាន មហិទ្ធិឫទ្ធិ និងកិត្តិយស ហើយក៏ជានិមិត្តរូបនៃភាពត្រជាក់ត្រជុំដល់ពួកគេថែមទៀតផង។ ក្រៅពីនេះ នាគក៏មាននាទីជាក្បាច់លម្អផងដែរ ដែលខ្មែរតែងតែបង្ហាញរូបនាគផ្សេងៗគ្នា ខ្លះឆ្លាក់រំលេចជាក្បាច់ភ្ញី និងរូបរាងផ្សេងៗគ្នាទៅតាមការចង់បាន។

នាគក្នុងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ
បើ យើងមើលពីជីវភាពប្រចាំថ្ងៃរបស់ខ្មែរវិញ យើងឃើញមានពិធីជាច្រើនដែលទាក់ទងនឹងនាគ ដែលពិធីទាំងនោះសុទ្ធសឹងតែជាពិធីនាំមកនូវសិរីសួស្តីជ័យមង្គល ដល់ក្រុមគ្រួសារ ដូចជាពិធីបំបួសនាគ ដែលគេធ្វើឡើងនៅពេលក្មេងប្រុសសាងផ្នួសជាសាមណេរនៅក្នុង ព្រះពុទ្ធសាសនា។ ចំពោះរឿងយល់សប្តិ បើសិនជាឃើញនាគ មានន័យថាជាប្រផ្នូលល្អ ហើយអ្នកនោះនឹងមានជោគល្អក្នុងរឿងការងារ និងគ្រួសារ ហើយបើអ្នកនោះសុបិន្តឃើញសត្វពស់មករួបរឹតខ្លួនវិញមានន័យថាជិត ដល់គូហើយ។ ដូចនេះពស់ដែលនៅក្នុងយល់សប្តិនោះ គឺគ្មាននរណាដែលក្រៅពីគូររបស់អ្នកឡើយ។ គួររំលឹកផងដែរថា កាលពីសម័យអង្គរនៅសតវត្សរ៍ទី១៣ អ្នកកត់ត្រាជាតិចិនម្នាក់ឈ្មោះ ជីវ តាក្វាន់ ក៏បានសរសេរអំពីរឿងមួយ(អាចថាជារឿងចចាមអារ៉ាម?)ដែលថាជារៀងរាល់ យប់ព្រះមហាក្សត្រត្រូវយាងឡើងទៅលើប្រាសាទមួយ(ប្រាសាទភិមាន អាកាស?) នៅក្នុងព្រះមរមរាជវាំង ដើម្បីផ្ទុំជាមួយស្រ្តីដ៏ស្រស់ស្អាតម្នាក់ដែលកាឡាខ្លួនពីសត្វ នាគ ហើយបើយប់ណាដែលព្រះអង្គមិនបានយាងឡើងទៅលើនោះទេ គេមានជំនឿថាហេតុភេទអាក្រក់នឹងកើតឡើងនៅក្នុងព្រះរាជវាំង និងស្រុកទេសជាក់ជាមិនខាន។ រីឯពិធីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍វិញ នៅពេលដែលកូនកំលោះតោងស្បៃនាងនាគដើម្បីចូលទៅគាល់មាតាបិតានៅ ឋានភុជង្គនាគ។ ចំពោះទំនៀមនៃការសាងសង់អ្វីមួយ គឺគេរើសពេលវេលា និងថ្ងៃជ័យ ចំណែកឯផ្ទះសំបែង និងសំណង់ទាំងនោះទៀតសោត នៅមុនពេលសាងសង់គេធ្វើពិធី«សែនក្រុងពាលី» ដើម្បីជម្រាប និងសុំការអនុញ្ញាតពីសត្វនាគមួយឈ្មោះថាពាលី ដែលជាម្ចាស់ទឹកដីទទួលដឹងពីការចាប់ផ្តើមសាងសង់ និងមុនពេលចូលមករស់នៅលើទីកន្លែងថ្មី គេធ្វើពិធីនេះម្តងទៀតដើម្បីជម្រាបជាដំណឹង និងសុំសេចក្តីសុខចម្រុងចម្រើនចំពោះក្រុមគ្រួសារថ្មីដែលរើមកនៅ លើផ្ទះនោះ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត នៅពេលសាងសង់ផ្ទះក្តី ឬសំណង់ផ្សេងៗក្តី គឺគេជ្រើសរើស និងសន្មត់ថាសាងសង់នៅលើទឹកដីរបស់នាគ ម្លោះហើយការរើសទីតាំងឱ្យស្របទៅតាមត្បូងនាគ(ក្បាលនាគ) ខ្លួននាគ ពោះនាគ និងកន្ទុយនាគ គឺជាទំនៀមមួយដែលគេធ្វើតៗគ្នា ហើយទីតាំងទាំងនោះអាចប្រែប្រួលទៅតាមខែដែលនាគប្រែខ្លួន ដែលទំនៀមនេះ មានចែងនៅក្នុងសៀវភៅក្បួនខ្នាតតាំងពីបុរាណ។ ធ្វើដូចនេះ គេយល់ថានឹងទទួលបានភាពត្រជាក់ត្រជុំពីនាគ ដែលជាម្ចាស់ទឹកម្ចាស់ដី។

នាគ និងសិល្បៈនិមិត្ត រូបនៃនាគ
មិនត្រឹមតែមាននៅក្នុងជំនឿរបស់ខ្មែរប៉ុណ្ណោះទេ សូម្បីតែក្នុងសិល្បៈ និងសាសនាក៏សឹងតែមានគ្រប់ពេលវេលាផងដែរ។ ការបង្ហាញនាគដែលមានរូបរាង និងលក្ខណៈខុសៗគ្នានេះ មិនមែនជាការចៃដន្យទេ ពោលគឺខ្មែរធ្វើឡើងទៅតាមក្បួនខ្នាត និងទស្សនៈផ្សេងៗគ្នា។ ក្នុងសិល្បៈខ្មែរ យើងឃើញនាគលេចឡើងដំបូងបង្អស់នៅកំឡុងសតវត្សរ៍ទី៧(រចនាបថសម្បូរ ព្រៃគុក) នៅលើផ្តែរនៃប្រាង្គកណ្តាល(S1) ក្រុមខាងត្បូង(ឬក្រុមប្រាសាទយាយពាន់) នៃក្រុមប្រាសាទសម្បូរព្រៃគុកខេត្តកំពង់ធំ។ តាំងពីពេលនោះមក នាគមានបង្ហាញកាន់តែញឹកញាប់នៅក្នុងរចនាបថក្រោយៗរហូតមកដល់ចុង សម័យអង្គរ ពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី១៤។ រូបរាងរបស់នាគដែលត្រូវគេឆ្លាក់លម្អ គឺមានការប្រែប្រួលពីរចនាបថមួយទៅរចនាបថមួយទៀត ទៅតាមសម័យកាលផ្សេងៗគ្នា និងទៅតាមឥទ្ធិពលសិល្បៈពីតំបន់ផ្សេងៗមកលើសិល្បៈខ្មែរ។

នាគនៅក្នុងសំណង់សាសនានាគ
មានឈ្មោះជាច្រើន ហើយការហៅឈ្មោះនោះ គឺខ្មែរហៅទៅតាមចំនួនក្បាល ដែលចំនួនក្បាលនោះទៀតសោតសុទ្ធតែជាចំនួនសេស ដ្បិតគេជឿថាចំនួនសេសគឺតំណាងឱ្យភាពមិនចេះស្លាប់។ នាគទាំងនោះមានក្បាល៣(នាគកល្បៈ) ក្បាល៥(នាគអនន្ត) ក្បាល៧(នាគមុជ្ជលិន្ទ) និងក្បាល៩(នាគវ៉ាសុគី ឬពាសស្រកី ឬសេសៈ) ចំណែកនាគដែលមានក្បាល១វិញ គេច្រើនតែប្រទះនៅសម័យថ្មីៗនេះ ដែលភាគច្រើនគេឆ្លាក់លម្អនៅលើរបស់របរប្រើប្រាស់ផ្សេងៗ។ នាគទាំងប៉ុន្មានដែលលើកឡើងពីខាងដើមមកនេះ គឺជានាគដែលមានតួនាទីផ្សេងៗគ្នានៅក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនា និងព្រះពុទ្ធសាសនា ដោយនាគក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនាមានដូចជា នាគកល្បៈ ក្នុងរឿងមហាភារតៈ ជានាគតំណាងឱ្យសភាវៈអាក្រក់ នាគអនន្តជាគ្រែផ្ទុំរបស់ព្រះនារាយណ៍នៅលើលំហអាកាស នាគវ៉ាសុគី ឬនាគពាសស្រកី ឬសេសៈ គឺជានាគដែលពពួកទេវតា និងអសុរៈយកមកធ្វើជាខ្សែពួរដើម្បីកូរសមុទ្រទឹកដោះ។ រីឯនាគនៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា មាននាគមុជ្ជលិនមានក្បាល៧ ដែលនៅចាំការពារព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ពេលទ្រង់សមាធិចំនួន៧យប់ ៧ថ្ងៃ ដើម្បីការពារភ្លៀង ខ្យល់ និងកម្តៅ។ ជួនកាលនាគក៏ត្រូវបែងចែកជា៤ពួក ផ្សេងគ្នាផងដែរគឺៈ ទី១ ហៅថានាគសួគ៌មានមុខងារជាអ្នកថែរក្សាវិមានទេវតា ទី២ គឺនាគអាកាស មានមុខងារជាអ្នកបណ្តាលឱ្យមានភ្លៀងធ្លាក់ ទី៣ គឺនាគលោកបាល មានមុខងារជាអ្នកថែរក្សាសមុទ្រ ទន្លេ និងទី៤ គឺនាគរក្សាកំណប់ទ្រព្យ មានមុខងារជាអ្នកថែរក្សាទ្រព្យដែលកប់នៅក្នុងផែនដី។

សេចក្តី ដូចបានបរយាយខាងដើមនេះ គ្រាន់តែជាឧទាហរណ៍នៃផ្នែកខ្លះៗស្តីអំពីនាគតែប៉ុណ្ណោះ មិនបានបញ្ជាក់ឱ្យបានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយទាំងអស់ទេ ប៉ុន្តែឆ្លងតាមការបកស្រាយទាំងនេះអាចឱ្យយើងយល់បានថា ជំនឿទៅលើសត្វនាគបានចាក់ឫសយ៉ាងជ្រៅ និងមានភាពស្មុគ្រស្មាញនៅក្នុងផ្នត់គំនិតរបស់ខ្មែរគ្រប់រូប។ ការបង្ហាញនៅក្នុងសង្គមជីវភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ សិល្បៈ ការតុបតែងលម្អ ឬស្ថាបត្យកម្មនោះ សុទ្ធតែមានវត្តមាននៃនាគជានិច្ច ព្រោះប្រជារាស្រ្តខ្មែរយល់ថាខ្លួនមានតំណពូជពង្ស និងមានទំនៀមភ្ជាប់ជាមួយនាគនេះតាំងពីយូរលង់ណាស់មកហើយ៕
15
Dear Friends,
I would like to share this article for all of you to consider.
 
ឆ្នាំម្សាញ់៖ រដ្ឋប្រហារទេវតាដោយហោរាខ្មែរ
 
នៅឆ្នាំម្សាញ់ ឬឆ្នាំ ២០១៣នេះ មានភាពច្របូកច្របល់ ថាតើទេពធីតាអង្គណា ដែលនឹងចូលមករក្សាផែនដីកម្ពុជា។
បើគិតតាមបែបខ្មែរ ហើយដែលត្រូវតែគិតតាមបែបខ្មែរ ព្រោះជាចូលឆ្នាំខ្មែរ ចូលឆ្នាំ នាឆ្នាំ២០១៣នេះ មិនមែនចូលឆ្នាំនៅ
ថ្ងៃអាទិត្យ ៤កើត ខែចេត្រ ​ត្រូវនឹងថ្ងៃទី១៤ មេសា ឆ្នាំ​ ២០១៣ វេលាម៉ោង០២និង១២ នាទីរំលងអធ្រាត្រ (យប់ថ្ងៃទី១៣) យកតាមមហាសង្ក្រាន្តច្បាប់ក្រសួងធម្មការនិងសាសនា ទេ
តែ
ចូលឆ្នាំខ្មែរ ត្រូវចូលនៅថ្ងៃ សៅរ័ ៣កើត វេលាម៉ោង០២ និង ១២នាទីរំលង អាធ្រាត ត្រូវនឹង ថ្ងៃទី ១៤ មេសា (ព្រឹកថ្ងៃអាទិត្យ បែបអឺរ៉ុប)។
 
យើងទាំងអស់គ្នាបានដឹងអំពីប្រវត្តិទាក់ទងទៅនឹងពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំនៅកម្ពុជា ជាពិសេសប្រវត្តិបុត្រីកបិលមហាព្រហ្មទាំង ៧រូបដែលតែងតែផ្លាស់វេនគ្នារក្សាផែនដី ទៅតាមទំនៀមថា បើថ្ងៃចូលឆ្នាំដំបូងប៉ះចំថ្ងៃអ្វី ទេពធីតាប្រចាំថ្ងៃនោះ នឹងចូលមករក្សាចំនួនមួយឆ្នាំ។ បើឆ្នាំក្រោយប៉ះចំថ្ងៃដដែលទៀត ទេពធីតាអង្គនោះក៏នឹងចូលមកថែរក្សាទៀត។
បើថ្ងៃចូលឆ្នាំដំបូងប៉ះចំ៖
១. ថ្ងៃអាទិត្យ ទេពធីតាព្រះនាម ទុង្សាទេវី

២.ថ្ងៃច័ន្ទ         ទេពធីតាព្រះនាម គោរាគៈទេវី

៣.ថ្ងៃអង្គារ     ទេពធីតាព្រះនាម រាក្យសារទេវី

៤.ថ្ងៃពុធ         ទេពធីតាព្រះនាម មណ្ឌាទេវី

៥.ថ្ងៃព្រហស្បតិ៍         ទេពធីតាព្រះនាម កិរិណីទេវី

៦.ថ្ងៃសុក្រ      ទេពធីតាព្រះនាម កិមិរាទេវី

៧.ថ្ងៃសៅរ៍     ទេពធីតាព្រះនាម មហោទរាទេវី

កាលពីឆ្នាំ២០១២ ត្រូវនឹងឆ្នាំរោង សង្រា្កន​ចូលមកនៅ​ថ្ងៃសុក្រ ៧រោជ ខែចេត្រ ត្រូវនឹង​ថ្ងៃទី១៣ ខែមេសា ឆ្នាំ ២០១២ វេលាម៉ោង ១៩ និង១១​នាទីយប់។ ​ទេព​ធីតាដែលត្រូវវេនមករក្សាផែនដី គឺព្រះនាម កិមិរាទេវី ជាបុត្រទី៦នៃ​កបិលមហា​ព្រហ្ម ។ ការយាងមករបស់ទេពធីតាអង្គនេះ មិនមានអ្វីជាបញ្ហាឡើយ។

 ដោយឡែក នៅឆ្នាំម្សាញ់ ឬឆ្នាំ ២០១៣នេះ មានភាពច្របូកច្របល់ ថាតើទេពធីតាអង្គណា ដែលនឹងចូលមករក្សាផែនដី។ តាមមហាសង្ក្រាន្តដែលបោះពុម្ពដោយក្រសួងធម្មការនិងកិច្ចការសាសនា និយាយយ៉ាងដូច្នេះ៖
នឹងគណនាឆ្នាំ​ម្សាញ់ ឥឡូវ​នេះ​សង្ក្រាន​​ចូលមកនៅ ថ្ងៃ​អាទិត្យ ៤កើត ខែចេត្រ ត្រូវនឹថ្ងៃទិ ១៤ មេសា ឆ្នាំ ២០១៣ វេលាម៉ោង ០២​និង​១២​នាទី រំលងអាធ្រាត្រ(យប់នៃ​ថ្ងៃទី១៣) នោះព្រះអាទិត្យ​ចរចេញ​ពីមីនរាសី​ទៅថ្ថិត​នៅ​ឯមេសរាសី​ដើរ​តាមគោវិថី​គឺ ផ្លូវកណ្តាល ទើបមាន ទេពធីតាមួយ​ព្រះអង្គ​ជាមគ្គនាយិកា ព្រះនាម ទុង្សាទេវី គង់​នៅ​ចាតុម្មហារាជិកា ទ្រង់​អម្ពរក្រហម សៀត​ផ្កា​ទទឹម គ្រឿងប្រដាប់​បទុមរាគ ភក្សាហារ ឧទុម្ពរ(ល្វា)​ព្រះហស្តស្តាំ​ទ្រង់ចក្រ​ព្រះហស្ត​ឆ្វេង​ទ្រង់​ស័ង្ខគង់​លើគ្រុឌជាពាហនៈ​នាំអស់​ពួក​ទេពនិករ​បវរកញ្ញា​​ទាំងមួយសែនកោដិ ហោះទៅកាន់គុហា កែវឈ្មោះធម្មមាលី​នាទីភ្នំកៃលាស ខេត្តហិមពាន្ត ដែល​ប្រតិស្ធាន​ទុក​ព្រះសិរសា កបិលមហាព្រម្ម តម្កល់​នៅលើពានមាស នាំចេញ​មកដង្ហែ​ប្រទក្សិណ ភ្នំព្រះសុមេរុរាជ ជុំចក្កវាឡ តាម​ផ្លូវ​ព្រះអាទិត្យចរ​ជាគម្រប់ ៦០នាទី ហើយ​ដង្ហែ​ចូទៅតម្កល់ទុកដូចដើមវិញ ទើប​ប្រជុំ​ទេវបុត្រ​ទេវធីតា​ទាំង​មួយសែនកោដិ ចូលទៅ​ស្រង់ទឹក​អនោតត្តមហាស្រះ ដែលមាន​ទឹកហូរ​ចេញពី​បំពង់​ថ្មកែវ​ទាំង៧ ជាមាត់​គោឧសភរាជ ត្រជាក់ត្រជុំ ក្សេមក្សាន្ត ព្រះហឫទ័យ ទើបនាំ​គ្នា​ចូល​ទៅ​សមាទានសីល ដោយព្រះទ័យ​សោមនស្សរីករាយ​គ្រប់ៗអង្គ ក្នុង​ភគវតីសភា​ដែល​វិស្សកម្ម​ទេវបុត្រ និម្មិតថ្វាយ ហើយ​បន្ទោបង់​នូវ​អពមង្គល ​ឱ្យជ្រះស្រឡះ ចម្រើន​នូវសុភមង្គល សិរីសួរស្តី ជន្មាយុយឺនយូរ តរៀងទៅ ។
·         ថ្ងៃអាទិត្យ ៤កើត ខែចេត្រ ​ត្រូវនឹងថ្ងៃទី១៤ មេសា ឆ្នាំ​ ២០១៣ វេលាម៉ោង០២និង១២ នាទីរំលងអធ្រាត្រ (យប់ថ្ងៃទី១៣) ជាថ្ងៃចូលឆ្នាំ ។
·         ថ្ងៃចន្ទ ៥កើត ខែចេត្រ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី១៥ មេសា ឆ្នាំ ២០១៣ ជាថ្ងៃវ័នបត។
·         ថ្ងៃអង្គារ​ ៦កើត ខែចេត្រ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី ១៦មេសា ឆ្នាំ ២០១៣ ​ជាថ្ងៃឡើងស័ក
គម្រប់សង្ក្រាន​៣ថ្ងៃ ស្រេចបរិបូណ៌​ចូលជាសកល​ឆ្នាំ ម្សាញ់ បញ្ចស័កតរៀងទៅ ។
តាមសេចក្តីនេះ ខ្ញុំគិតថា លោកអ្នករៀបចំសរសេរនេះ មានការយល់ខុសអំពីរបៀបគិតរកថ្ងៃចូលឆ្នាំ។ តាមទំនៀមខ្មែរ(ទាំងតាមបែមព្រាហ្មនិងបែបពុទ្ធសាសនា) គេរាប់ថាថ្ងៃមួយថាជាថ្ងៃថ្មី គឺនៅពេលព្រឹកព្រលឹម ដោយការសម្គាល់លើការមើលឃើញអញ្ចាញដៃច្បាស់ ឬនៅពេលព្រះអាទិត្យរះ។ ទំនៀមនេះ ខុសពីខាងអឺរ៉ុប ដែលរាប់ថាជាថ្ងៃថ្មី នៅវេលាម៉ោងសូន្យ ឬម៉ោង២៤:០០ នាទីយប់។ បើគិតតាមបែបខ្មែរ ហើយដែលត្រូវតែគិតតាមបែបខ្មែរ ព្រោះជាចូលឆ្នាំខ្មែរ ចូលឆ្នាំ នាឆ្នាំ២០១៣នេះ មិនមែនចូលឆ្នាំនៅ
ថ្ងៃអាទិត្យ ៤កើត ខែចេត្រ ​ត្រូវនឹងថ្ងៃទី១៤ មេសា ឆ្នាំ​ ២០១៣ វេលាម៉ោង០២និង១២ នាទីរំលងអធ្រាត្រ (យប់ថ្ងៃទី១៣) ជាថ្ងៃចូលឆ្នាំ ទេ ព្រោះថា វេលាម៉ោង០២និង១២ នាទីរំលងអធ្រាត្រ (យប់ថ្ងៃទី១៣) គឺនៅជាថ្ងៃសៅរ័ នៅឡើយទេ។
តែ
ចូលឆ្នាំខ្មែរ ត្រូវចូលនៅថ្ងៃ សៅរ័ ៣កើត វេលាម៉ោង០២ និង ១២នាទីរំលង អាធ្រាត ត្រូវនឹង ថ្ងៃទី ១៤ មេសា (ព្រឹកថ្ងៃអាទិត្យ បែបអឺរ៉ុប)។
រឿងនេះសំខាន់ណាស់ ព្រោះទេពធីតាដែលនឹងត្រូវចូលមកថែរក្សាផែនដី គឺជាបុត្រីទី៧ ទេ ដែលមានព្រះនាម មហោធរៈទេវី សៀតផ្កាត្រកៀត គ្រឿងប្រដាប់នីលរត្ន ភក្សាហារសាច់ទ្រាយ អាវុធស្ដាំចក្រ ឆ្វេងត្រីសូល៍ និងពាហនៈក្ងោក។ ដែលថាសំខាន់ ព្រោះការចូលឆ្នាំនេះ ទាក់ទងទៅនឹងទំនាយប្រចាំឆ្នាំ ដោយបុរាណាចារ្យលោកមានជាទំនាយ សំរាប់ថ្ងៃទាំង៣ ដែលជាថ្ងៃចូលឆ្នាំ នេះ ខុសៗគ្នាដូចតទៅ៖
ថ្ងៃទី១ ហៅថា ថ្ងៃមហាសង្ក្រាន្ត ជាថ្ងៃចូលឆ្នាំដំបូង ។ថ្ងៃទី២ ហៅថា ថ្ងៃវ័នបត ជាថ្ងៃកណ្ដាល ។ថ្ងៃទី៣ ហៅថា ថ្ងៃឡើងស័ក្តិ ជាថ្ងៃចាប់ផ្ដើមចូលសករាជថ្មី ។
បើយកតាមច្បាប់មហាសង្ក្រាន្តរបស់ក្រសួងធម្មការនិងកិច្ចការសាសនា ដោយថ្ងៃអាទិត្យជាថ្ងៃមហាសង្ក្រាន្តនោះ
·         ថ្ងៃអាទិត្យជាថ្ងៃមហាសង្ក្រាន្ត ផលិតផលកសិកម្មមិនសូវថ្លៃទេ។

·         ថ្ងៃច័ន្ទជាថ្ងៃកណ្តាល អំបិលនឹងថ្លៃ ក្សត្រីនិងជំទាវខុនណាងទាំងឡាយច្រើនក្តៅក្រហាយ កើតរឿងរ៉ាវ និងជំងឺផ្សេងៗ

·         ថ្ងៃអង្គារជាថ្ងៃឡើងស័ក ពួកអាមាត្យ និងមន្ត្រីទាំងឡាយ មានសេចក្តីសុខ ទោះមានសង្គ្រាមក៏នឹងឈ្នះ

បើយកតាមច្បាប់បូរាណខ្មែរ ដោយថ្ងៃសៅរ៍ ជាថ្ងៃមហាសង្ក្រាន្ត នោះ
·         សៅរ័ជាថ្ងៃមហាសង្ក្រាន្ត បណ្តាលហេតុឲ្យអន្តរាយកណ្តាលស្រុក ពុំនោះសោតនឹងមានភ្លើងសាហាវ ចោរព្រៃចិត្តកាច ជំងឺដំកាត់ច្រើន

·         ថ្ងៃអាទិត្យជាថ្ងៃកណ្តាល ស្រូវនឹងងាប់ច្រើន នឹងឮសូរភាសាមនុស្សជាតិដទៃ មន្រី្តទាំងឡាយ នឹងក្តៅក្រហាយក្នុងចិត្ត

·         ថ្ងៃច័ន្ទជាថ្ងៃឡើងស័ក ព្រះរាជទេពី និងពួកឈុននាងស្រីស្នំបរិវារប្រកបទៅដោយសេចក្តីសុខ ព្រមទាំងសេចក្តីចម្រើនដោយសិរីយសសម្បត្តិ

តែទោះជាយ៉ាងណាក្តី រឿងទំនាយនេះ មិនគប្បីយកជាការ១០០%ឡើយ ព្រះមានសៀវភៅខ្លះក៏ទាយខុសអំពីនេះដោយអន្លើដែរ តែរឿងដែលសំខាន់ គឺរឿងទេពធីតាដែលត្រូវមករក្សាផែនដីនេះ ដែលកំហុសនេះ៖
·         ជាកំហុសដោយអចេតនា?

·         ជាការយល់ច្រឡំ?

·         ជាការដឹងមិនដល់ ?

·         ជាការធ្វើរដ្ឋប្រហារ? ឬ

·         ជាការគៃបន្លំអំណាចពីទេពធីតាប្រចាំថ្ងៃសៅរ៍ព្រះនាមមហោធរៈទេវី  យកទៅថ្វាយទេពធីតាប្រចាំថ្ងៃអាទិត្យព្រះនាមទុង្សាទេវី ??? ដោយហោរាចារ្យប្រចាំស្រុកខ្មែរ?

តាមន័យនេះ ហោរាទស្សន័ទាយអំពីសង្ក្រាន្តប្រចាំឆ្នាំ មិនខុសអ្វីពី គណកម្មាធិការរៀបចំការបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិ ឬគជប នោះទេ បើសិនជាកើតកំហុសទះជាតាមករណីណាមួយក៏ដោយដូចខាងលើនេះ កម្ពុជាយើងនឹងមានរដ្ឋាភិបាលមួយដែលមិនស្របទៅតាមក្បួនតម្រាដែលបានចែងទុកឡើយ។
សូមជួយពិចារណាផងថា តើយើងគួរយករឿងនេះ ផ្សព្វផ្សាយឲ្យបានដឹងដែរឬទេ។
សូមអរគុណ
ហេង មណីចិន្តា
16
Dear Friends,
 
25 February 2013 or the Full Moon Day of lunar month Magha will be the day for celebrating the Maghapuja Day.  The day represent:

1.       When the Buddha left the palace to the forest to find enlightenment

2.       When the Buddha hold the Convention on Buddhism marked as the 1st day of Buddhism

3.       When the Buddha decided that he would be death on the full moon of lunar month Visakha, three months after the decision

 
May I share with you all the meaning of number 2 and number 3 as Dhammadanam (ធម្មទាន).
 
May you all live in Peace!

Munychenda
17
Think Piece / Quote from Steve Jobs
« Last post by Sophoan on March 23, 2013, 04:57:58 AM »
Quote
“Your time is limited, so don't waste it living someone else's life. Don't be trapped by dogma - which is living with the results of other people's thinking. Don't let the noise of other's opinions drown out your own inner voice. And most important, have the courage to follow your heart and intuition. They somehow already know what you truly want to become. Everything else is secondary.”Steve Jobs[/font]
18
Think Piece / Leadership Quote from Dadiv Gergen
« Last post by Sophoan on March 23, 2013, 04:56:22 AM »
Quote
អ្វីដែលគេត្រូវមានគឺភាពជាប្រធានពីខាងក្នុង មានគោលបំណងមុតមាំចំបងដែលចាក់ប្ញស គល់ក្នុងតំលៃគុណធម៌ មានសមត្ថភាពបញ្ចុះ បញ្ចូល ភាពជំនាញរឿងកិច្ចការក្នុងប្រព័ន្ធ ផ្តើមកិច្ចការរហ័យ រឹងប៉ឹង មានក្រុមការងារដ៍ មានប្រសិទ្ធិភាព និងពលវសទ្ធាឬសទ្ធាមុះមុត ដែលញ៉ាំងអ្នកដ៍ទៃ អោយរក្សាអណ្តាតភ្លើង ឆេះជាប់ជានិច្ច។

Quote
"What they must have are: inner mastery; a central, compelling purpose rooted in moral values; a capacity to persuade; skills in working within the system; a fast start; a strong, effective team; and a passion that inspires others to keep the flame alive." - David Gergen, Eyewitness to Power
19
Ancient Temples and Arts / Khmer ancient traces in Thailand
« Last post by cancambodia on March 23, 2013, 02:31:17 AM »
If we google "khmer sites in Thailand", we will be stunt by many links heading us to know the legacy of Khmer culture, art and ancient ruins in this region. Khmer was named great empire before the domination of Thailand, Lao and Vietnam.

This map shows some parts of Khmer sites close to Cambodia, but archaeologists found them far beyond this.


Scholars have found many places and ancient traces spreading over this inland Southeast Asia region.

- http://www.khmer-temple.com/ will give huge insight on on Khmer temples in 12 provinces counting from Nokhon Rachasima to Chapasak of Lao

- http://www.sundial.thai-isan-lao.com/ gives us great understanding of Sundial, Calendar of Khmer temple in Eastern part of Thailand

- http://www.thailandsworld.com/en/thailand-history/thailand-kingdoms--empires/the-khmer-empire-in-thailand/index.cfm on how Khmers could be traced in Thailand and popular visiting sites

20
    នៅពេលដែលខ្ញុំបានអានសាររបស់លោកទាំងអស់គ្នាអំពីសត្វឆ្កែ ធ្វើឲ្យខ្ញុំនឹងឃើញពីកំណាព្យមួយបទនៅក្នុងសៀវភៅ «ឧទ្យានកំណាព្យ» ភាគ៣របស់អ្នកស្រី កែវ ចន្ទបូរណ៍ និង លោក ភឹម ថាវរ៉ូ បោះពុម្ពឆ្នាំ ២០០៦ ត្រង់ទំព័រលេខ ៧៤ មានកំណាព្យមួយបទអំពីសត្វឆ្កែ ដែលខ្ញុំចង់ដកស្រង់ មកចែកជូនអស់លោកអ្នកស្តាប់៖
                                         
សត្វឆ្កែ (និពន្ធដោយ ភឹម ថាវរ៉ូ)

គ្រប់មាត់ពោលពាក្យសរសើឆ្កែ            ព្រោះតែវាស្តាប់តាមបង្គាប់
ប្រើឲ្យការពារសម្បត្តិទ្រព្យ                 ឆ្កែខំយាមខ្ជាប់ មិនធ្វេសទ្វេ។

ឆ្កែមានភក្តីចំពោះម្ចាស់                         គ្មានចិត្តក្រឡាស់ម្តងណាទេ
ទោះម្ចាស់ពន្យុះឲ្យខាំគេ                       ឆ្កែមិនគ្នាន់គ្នេរ ស្ដាប់បញ្ជា។

សប្បុរស ឬ ចោរចិត្តយុងឃ្នង              អាចគ្រងធ្វើម្ចាស់ឆ្កែដូចគ្នា
ឲ្យតែឧស្សាហ៍ដាក់បាយវា                   ឆ្កែខ្លប បាក់បៀ លូនលិតជើង។

នេះហើយសារធាតុ ជាតិជាសត្វ          តើគុណសម្បត្តិ នេះមនុស្សយើង
គួរត្រាប់ ឬអត់ ចូរគិតឡើង                   ទើបមិនឃ្នើសឃ្នើង គតិលោក៕

________________________________________
From: Papillon Mon <pmon65@yahoo.com>
Sent: Monday, February 18, 2013 8:58 PM
Subject: Re: Thought of the week

 
                                ទស្សន:អំពី សត្វឆ្កែ
 
ឥណ្ឌាអោយតម្លៃ ឆ្កែនៅត្រង់វាពូកែរត់លឿន ។យើងធ្លាប់ឮពាក្យថា សុនខ គឺសត្វដែលមានក្រចកល្អ ។
 
ខ្មែរបង្អាប់ ឆ្កែនៅច្រើនកន្លែង  ដោយការប្រៀបធៀបនឹងមនុស្ស ដូចជា ៖
 
- ឆ្កែបង់ម្ចាស់ (stray dog) គឺនៅត្រង់ថាវាចោលម្សៀត គឺឆ្កែវង្វងម្ចាស់ - ជាមនុស្សរមិលគុណគេ។ 
 
- ឆ្កែកន្ទុយខ្វៀន គឹសំដៅទៅដល់ឆ្កែ  ចេះតែមានគំនិតខូច  ដែលបង្រៀនហើយមិនបានការ ព្រោះគំនិត
 
  ខូចរបស់ឆ្កែប្រភេទនេះ វាពិបាកកែ ឬកែមិនកើតតែម្តង(មានតែកាត់កន្ទុយចោលទេ  ទើបវាចប់) - មនុស្សឆ្កែកន្ទុយខ្វៀន ។
 
- ឆ្កែឆ្កួត (mad dog) ជាពាក្យងាយប្រើ-ជាលេសងាយនឹងសម្លាប់ចោល ដោយគ្មានការចាប់ទោសពៃរ៍ ចំពោះ
 
  ឆ្កែណាមួយ។  ច្បាប់ក្នុងការចោទប្រកាន់សព្វថ្ងៃ ដោយយកលេសបង្ខូចកេរ្តិ៍ឈ្មោះ (defamation law)  វាជា
 
  ស្ទីល (style) ចាស់គំរិលមួយ នៃទស្សន:ឆ្កែឆ្កួតនេះឯង  ។
 
- ឆ្កែតឿ (គំនិតឬមាយាទឆ្កែតឿ)  គឺគំនិតមិនចោលរបៀបចាស់គំរិលដែលឃើញតែវិលត្រឡប់មកវិញដដែលៗ។
 
- ឆ្កែដេកផេះ  គឺសំដៅនូវចរិតកម្ជិលរបស់ឆ្កែ - ឬមនុស្សខ្ជិលច្រអូស  មិនមានការប្រឹងប្រែងក្នុងឆាកជីវិត។
 
- ឆ្កែដំបៅក្បាល  គឺសំដៅនូវគំនិតមាយាទមិនចេះខ្មាស់អៀនរបស់មនុស្សខ្លះ  ដែលធ្វើមុខក្រាស់ហ៊ាន
 
   ត្រឡប់មករកកន្លែងចាស់វិញ ។

- ឆ្កែអង្គែស៊ី ជាប្រភេទមនុស្សមិនសូវបានការ  រវល់តែអេះរមាស់ (គិតតែកិច្ចការកំប៉ិចកំប៉ុក)
 
- ឆ្កែខែកត្តិក ឬ ខាំគ្នាដូចឆ្កែ  បង្ហាញពីភាពពាលាអាវ៉ាសែ  រញ៉ីរញ៉ៃក្នុងសង្គមខ្មែរសព្វថ្ងៃ  ។
 
- ឆ្កែព្រុសមិនដែលខាំ វាមិនសូវទៀងទេ ត្រូវប្រយ័ត្នព្រោះឆ្កែខ្មែរ  ឬមនុស្សខ្មែរវាម្តងខ្មោចចេញ-ម្តងខ្មោចចូល
   (unpredictable)
 
- បិទទ្វារវ៉ៃឆ្កែ - បិទទ្វារបានមែន  តែដល់ឆ្កែវាទាល់ច្រក  វាច្បាស់ជាខាំក្បាលវិញមិនខានទេ ។ កុំធ្វើអោយឆ្កែ
 
  វាខឹងអោយសោះ សម្តេចខ្វាង ! ។   
 
- អ្នកតាអាចម៍ឆ្កែ  ជាទស្សន:ដែលចង់បង្ហាញថានៅស្រុកខ្មែរ បុណ្យសក្តិ ឬ អំណាច ជួនកាលកើតឡើង
 
  ដោយសារតែពីរឿងស្មោគគ្រោក  គឺចេញតែពីដុំអាចម៍ប៉ុណ្ណោះ  ។
 
- ផោមអោយតែឆ្កែអរ  ជាពំនោលមួយចំពោះនយោបាយស្មោគគ្រោក  របស់អ្នកនយោបាយខ្មែរ  បោក
 
  ប្រាសរាស្ត្រពីរឿងមិនពិត  ដើម្បីតែផលប្រយោជន៍ខ្លួន ។

See attached file for the original version
Pages: 1 [2] 3